|  e-ISSN: 2618-589X

Orjinal Araştırma Makalesi | Türk Akademik Yayınlar Dergisi 2022, Cil. 6(2) 146-174

Kavramsal Değişim Metinlerinin Kavram Öğretimindeki Rolü: Etkin Vatandaşlık Öğrenme Alanı

Elif MERAL

ss. 146 - 174   |  DOI: https://doi.org/10.29329/tayjournal.2022.510.02   |  Makale No: tay journal.2022.007

Yayın tarihi: Aralık 30, 2022  |   Okunma Sayısı: 6  |  İndirilme Sayısı: 28


Özet

Bu araştırmanın amacı, altıncı sınıf sosyal bilgiler dersi etkin vatandaşlık öğrenme alanında öğrenilmesinde güçlük yaşanılan ve yanılgıya sahip olunan kavramların öğretilmesinde kavramsal değişim metinlerinin etkisini incelemektir. Nicel araştırma yaklaşımlarından yarı deneysel desenin kullanıldığı araştırma, aynı okulun farklı iki şubesinde öğrenim gören 67 ortaokul altıncı sınıf öğrencisinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Uygulama aşamasında deney grubunda kavramsal değişim metinleri kullanılırken kontrol grubunda mevcut program kullanılmıştır. Araştırmanın verileri kavram anlama testi, kavram akademik başarı testi ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel ve kestirimsel analizler kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre deney ve kontrol grubu öğrencilerinin ilgili kavramları anlama ön bilgi düzeylerinin sınırlı anlama ve anlamama düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, uygulama sonrasında kavram anlama son bilgi düzeyinin kontrol grubunda ön bilgi düzeyi ile karşılaştırıldığında önemli bir değişim göstermediği deney grubunda ise kavram anlama son bilgi düzeyinin yükseldiği görülmüştür. Ayrıca kavram akademik başarısı açısından deney ve kontrol grupları arasında deney grubunun lehine anlamlı bir farklılığın olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, etkin vatandaşlık öğrenme alanında belirlenen kavramların öğretimde kavramsal değişim metinlerinin kullanılmasının kavramların daha kolay öğrenilmesini sağladığı ve öğrencilerde var olan kavram yanılgılarının giderilmesinde etkili olduğu ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler: Kavramsal değişim metinleri, Kavram yanılgısı, Sosyal bilgiler dersi


Bu makaleye nasıl atıf yapılır?

APA 6th edition
MERAL, E. (2022). Kavramsal Değişim Metinlerinin Kavram Öğretimindeki Rolü: Etkin Vatandaşlık Öğrenme Alanı . Türk Akademik Yayınlar Dergisi, 6(2), 146-174. doi: 10.29329/tayjournal.2022.510.02

Harvard
MERAL, E. (2022). Kavramsal Değişim Metinlerinin Kavram Öğretimindeki Rolü: Etkin Vatandaşlık Öğrenme Alanı . Türk Akademik Yayınlar Dergisi, 6(2), pp. 146-174.

Chicago 16th edition
MERAL, Elif (2022). "Kavramsal Değişim Metinlerinin Kavram Öğretimindeki Rolü: Etkin Vatandaşlık Öğrenme Alanı ". Türk Akademik Yayınlar Dergisi 6 (2):146-174. doi:10.29329/tayjournal.2022.510.02.

Kaynakça
  1. Akbaş, Y. (2021). Kavramsal Değişim Yaklaşımı, R. Sever (Ed). Sosyal bilgiler eğitiminde kavram öğretimi içinde ss. 55-75. Ankara: Pegem Akademi. [Google Scholar]
  2. Akbaş, Y. (2008). Ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerinin iklim konusundaki kavram yanılgılarının giderilmesinde kavramsal değişim yaklaşımının etkisi, Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum. [Google Scholar]
  3. Akbaş, Y. (2008). Ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerinin iklim konusundaki kavram yanılgılarının giderilmesinde kavramsal değişim yaklaşımının etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. [Google Scholar]
  4. Akbaş, Y. (2019). Kavramlarla sosyal bilgiler öğretimi. T. Çelikkaya, Ç. Ö. Demirbaş,T. Yıldırım ve H. Yakar (Eds), Sosyal bilgiler öğretimi II içinde (ss.227-266). Ankara: Pegem Yayıncılık. [Google Scholar]
  5. Akbaş, Y. ve Gençtürk, E. (2011). The effect of conceptual change approach to eliminate 9th grade high school students' misconceptions about air pressure. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(4), 2217-¬2222. [Google Scholar]
  6. Akpınar, B. (2019). İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde vatandaşlık ile ilgili kavram yanılgılarının incelenmesi ve giderilmesi: bir eylem araştırması. Yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul. [Google Scholar]
  7. Akşit, İ. (2016). 7. sınıf sosyal bilgiler dersi Türk tarihinde yolculuk ünitesinde geçen bazı kavramların öğrenilmesi sürecinde karşılaşılan sorunların belirlenmesi ve çözümüne yönelik bir eylem araştırması. Doktora tezi. Uşak Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uşak. [Google Scholar]
  8. Aladağ, S., Yılmaz, E. (2014). Kavramsal değişim metinlerinin öğrencilerin sosyal bilgiler dersindeki kavram yanılgılarını gidermeye etkisi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16(2), 163-176. [Google Scholar]
  9. Alkış, S., (2009). Sosyal bilgilerde kavram öğretimi. M. Safran (Ed), Sosyal Bilgiler Öğretimi içinde(4.Baskı) içinde (ss.70-89). Ankara: Pegem Akademi [Google Scholar]
  10. Aydın, G. ve Balım, A.G. (2013). Kavramsal değişim stratejilerine dayalı olarak hazırlanan fen ve teknoloji plan ve etkinlikleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi 2(1), 327-337. [Google Scholar]
  11. Başıbüyük, A., Doğar, Ç., Gürses, A. ve Yazıcı, H. (2004). Yüksek öğrenim öğrencilerinin hava ve iklim olaylarını anlama seviyeleri ve kavram yanılgıları, Milli Eğitim Dergisi, 162 (Bahar). http://yayim.meb.gov.tr/dergiler/162/basibuyuk-yazici.htm. [Google Scholar]
  12. Canpolat, N., Pınarbaşı,T. (2002). Fen eğitiminde kavramsal değişim yaklaşımı-I: Teorik temelleri, Kastamonu Eğitim Dergisi, 10(1), s.59-66. [Google Scholar]
  13. Chambers, K. S. ve Andre, T. (1997). Gender, prior knowledge, interest and exprience in electricity and conceptual change text manipulations in learning about direct current. Journal of Research in Science Teaching, 34, 107-123. [Google Scholar]
  14. Chi ve Roscoe (2002). The process and challenges of conceptual change. In M Limon & L. Mason (Eds). Reconsidering conceptual change: ıssues in theory and practice (p. 1-27). Netherland: Kluwer Academic Publish. [Google Scholar]
  15. Cin, M. (1999). The ınfluence of direct experience of the physical environment on concept learning in physical geography [Unpublished Doctoral Dissertation]. School of Education, University of Durham. [Google Scholar]
  16. Cin, M., Engin, İ. ve Akbaş, Y. (2005). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin Türkiye‟nin matematik konumunu anlama düzeyleri ve yanlış anlamaları. Doğu Coğrafya Dergisi, 10(14), 121-140 [Google Scholar]
  17. Çakmak, F. (2006). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi nüfus ve yerleşme konusunda geçen kavramları anlama düzeyleri ve kavram yanılgıları. Yüksek lisans tezi, Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon. [Google Scholar]
  18. Çaycı, B. (2007). Kavram öğreniminde kavramsal değişim yaklaşımının etkililiğinin incelenmesi. Doktora tezi. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara [Google Scholar]
  19. Dağdelen, O. (2017). İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler dersi insanlar ve yönetim ünitesindeki kavram yanılgılarının giderilmesinde kavramsal değişim yaklaşımının etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Amasya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Amasya. [Google Scholar]
  20. Deisenrieder, V, Müller, S. , Knoflach, B., Oberrauch, A. , Geitner, C. Keller, L., and Stötter, J. (2022). Young People’s pre-conceptions of the ınteractions between climate change and soils – looking at a physical geography topic from a climate change education perspective. Journal f Geography, 121(2), 51-66. [Google Scholar]
  21. Demirkaya, H., Karacan H. (2016). Ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersindeki bazı coğrafi kavramları anlama düzeyleri ve kavram yanılgıları. International Journal of Field Education, 2(2), 38-57. [Google Scholar]
  22. Dove, J. (1999). Immaculate misconceptions, the geographical association. Hong Kong: Colorcraft Ltd. [Google Scholar]
  23. Dove, J. (2000) Conceptions of rainforests. Teaching Geography, 25(1), 32-34. [Google Scholar]
  24. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). New York: McGraw-Hill. [Google Scholar]
  25. Gay, L. R., Mills, G. E., ve Airasian, P. W. (2012). Educational research competencies for analysis and applications (10th ed.). Pearson, Upper Saddle River. [Google Scholar]
  26. Gilbert, J. K. & Watts, D. M., (1983). Concepts, Misconceptions And Alternative Conceptions: Changing Perspectives in Science Education. Studies in Science Education, 10, 61-98. [Google Scholar]
  27. Harwood, D., & Mcshane, J. (1996). Young children’s understanding of nested hierarchies of place relationships. International Research in Geographical and Environmental Education, 5(1), 3-29. https://doi.org/10.1080/10382046.1996.9964985 [Google Scholar] [Crossref] 
  28. Henriques, L. (2002). Children’s İdeas about weathe: a review of the literatüre. School Science and Mathematics, 102(5), 202-215. [Google Scholar]
  29. Hewson, M. G. ve Hewson, P. W., (1983). Effect of ınstruction using students’ prior knowledge and conceptual change strategies on science learning. Journal of Research in Science Teaching, 20(8), 731-743. [Google Scholar]
  30. Hewson, M. G. ve Hewson, P. W., (1984).The role of conceptual conflict in conceptual change and the design of science instruction, Instructional Science, 13, 1-13. [Google Scholar]
  31. Kaya, Y. ve Çiviler, M. (2012). İlköğretim 6. sınıf sosyal bilgiler dersi “yeryüzünde yaşam” ünitesinde yer alan tarih kavramlarının öğretiminde karşılaşılan kavram yanılgıları üzerine bir eylem araştırması. Turkish History Education Journal, 1(1), 1-31. [Google Scholar]
  32. Kuzey, M. & Değirmenci, Y. (2019). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarinin harita ve yön okuryazarlığına ilişkin kavramlari anlama düzeyleri ve kavram yanılgıları. Milli Eğitim Dergisi, 48(223), 207-230 [Google Scholar]
  33. Kürümlüoğlu, M.(2019). 6.sınıf sosyal bilgiler dersi demokrasinin serüveni ünitesindeki kavram yanılgılarını giderme: bir eylem araştırması. Yüksek Lisans Tezi. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırşehir. [Google Scholar]
  34. Lane, R. (2008). Students’ alternative conceptions in geography, Geographical Education, 21, 43-52. [Google Scholar]
  35. Martorella, P. H.(1996). Teaching social studies in middle and secondary schools. New Jersey: Prentice Hall Inc. [Google Scholar]
  36. McMillan, J. H. & Schumacher, S. (2014). Research in education: Evidence-based inquiry (7th ed.). London: Pearson. [Google Scholar]
  37. Milburn, D., 1972, Children’s vocabulary. N.J., Graves (Ed), New movements in the study and teaching of geography, London: Temple Smith [Google Scholar]
  38. Naish, M.C. (1982). Mental development and learning of geography. N. J. Graves (ed), New UNESCO Source Book for Geography Teaching. Paris, UNESCO Press. [Google Scholar]
  39. Nelson, B. D., Aron, R., H., Francek, M., A. (1992). Clarification of selected misconceptions in physical geography. Journal of Geography, 91(2,), 76 – 80. [Google Scholar]
  40. Novak, J. D. (2002). Meaningful learning: the essential factor for conceptual change in limited or ınapproprite propositional hierarchies leading to empowerment of learners, Science Education, 86, 548-571. [Google Scholar]
  41. Osborne R. J. ve Wittrock, M. C. (1983). Learning science: a generative process, Science Education, 67 (4), 489-508. [Google Scholar]
  42. Osborne, R. J. ve Cosgrove, M., M. (1983). Childrens’ conceptions of the changes of states of water. Journal of Research in Science Teaching, 9, 825-835 [Google Scholar]
  43. Özmen, H . (2005). Kimya öğretiminde yanlış kavramalar: bir literatür araştırması . Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(1) , 23-45. [Google Scholar]
  44. Pallant, J. (2005). SPSS survival manual: A Step by Guide to data analysis using spss for windows (2nd ed.). National Library of Australia. [Google Scholar]
  45. Palmer, D. H. (2003). Investigating the relationshipbetween refutational text and conceptual change. Science Education, 87, 663-684. [Google Scholar]
  46. Pınar, A. & Akdağ, H. (2012). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının iklim, rüzgâr, sıcaklık, yağış, erozyon, ekoloji ve harita kavramlarını anlama düzeyi, İlköğretim Online, 11(2), 530-542. [Google Scholar]
  47. Platten, L. (1995) Talking geography: an ınvestigation into young children’s understanding of geographical terms part-1, International Journal of Early Years Education, 3(1), 74-91. [Google Scholar]
  48. Posner, G. J., Strike, K. A., Hewson, P. W., Gertzog, W. A. (1982). Accommodation of a scientific conception: Toward a theory of conceptual change, Science Education, 66, 211-227. [Google Scholar]
  49. Schmidt, H.J. (1997). Students' misconceptions—looking for a pattern. Science Education, 81 (2), 123-135. [Google Scholar]
  50. Scott, P. H., Asoko, H. M. , & Driver, R. (1992). Teaching for conceptual change: A review of strategies. In R. Duit,F. Goldberg, & H. Niedderer (Eds.), Research in physics learning: Theoretical issues and empirical studies (pp. 310–329). Kiel; Germany: IPN–Institute for Science Education [Google Scholar]
  51. Şarlayan, R. (2017). Kavramsal değişim metinlerinin sosyal bilgiler dersindeki kavram yanılgılarının giderilmesine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Kırşehir. [Google Scholar]
  52. Şener, P. (2019). Ortaokul öğrencilerinin etkin vatandaşlık öğrenme alanındaki kavramlara yönelik bilişsel yapılarının ve kavram algılarının belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara. [Google Scholar]
  53. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2015). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı (M. Baloğlu, Çev. Ed.). Nobel Akademik Yayıncılık. [Google Scholar]
  54. Tekin, H. (2000). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (14. baskı). Ankara: Yargı Yayınevi. [Google Scholar]
  55. Turan, İ. (2002). Lise coğrafya derslerinde kavram ve terim öğretimi ile ilgili sorunlar. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22 (2), 67-84 [Google Scholar]
  56. Turan, İ. ve Kartal, A. (2012). İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Doğal Afetler Konusu İle İlgili Kavram Yanılgıları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3) , 67-81. [Google Scholar]
  57. Widodo, A. ve Duit, R. (2002, June). Conceptual change views and the reality of classroom practice. Paper presented at the Third European Symposium on Conceptual Change. Turku, Finland. [Google Scholar]
  58. Wiegand P. ve Stiell B. (1996). Lost continents? children’s understanding of the location and orientation of the earth’s masses. Educational Studies 22(3), 381-392 [Google Scholar]
  59. Yıldırım, M. E. (2016). Kavramsal değişim metinlerinin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin kavram yanılgılarının giderilmesine ve başarısına etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Rize. [Google Scholar]
  60. Yılmaz, K. ve Çolak, R. (2011). Kavramlara genel bir bakış: kavramların ve kavram haritalarının pedagojik açıdan incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 185-204. [Google Scholar]