|  e-ISSN: 2618-589X

Orjinal Araştırma Makalesi | Türk Akademik Yayınlar Dergisi 2022, Cil. 6(2) 271-330

Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarının UNESCO’nun Küresel Vatandaşlık Eğitim Paradigması Açısından İncelenmesi

Emrullah KARATEKİN & Abdulkadir UZUNÖZ

ss. 271 - 330   |  DOI: https://doi.org/10.29329/tayjournal.2022.510.06   |  Makale No: tay journal.2022.011

Yayın tarihi: Aralık 30, 2022  |   Okunma Sayısı: 0  |  İndirilme Sayısı: 21


Özet

Sosyal bilgiler ders kitaplarında UNESCO tarafından geliştirilen küresel vatandaşlık eğitim paradigmasının yer alma durumunu incelemektir. Bu amaç için araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması modeli kullanılmıştır. Çalışmanın veri kaynağını 2018 öğretim programına göre hazırlanmış olan 4, 5, 6 ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitapları oluşturmaktadır. Ders kitaplarında küresel vatandaşlık eğitimi ile ilgili alanlar, UNESCO tarafından geliştirilen Global Citizenship Education (GCED) (Küresel Vatandaşlık Eğitim Paradigması) kılavuzluğunda belirlenmiştir. Araştırmacı tarafından, “GCED paradigmasının ilk pedagojik rehberi olan “Global Citizenship Education: Topics and Learning Objectives” (Küresel Vatandaşlık Eğitimi: Konular ve Öğrenme Hedefleri) başlıklı yayını referans alınarak “Küresel Vatandaşlık Eğitimi İnceleme Formu” hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, Küresel Vatandaşlık, Küresel Vatandaşlık Eğitimi, Sosyal Bilgiler, Sosyal Bilgiler Ders Kitapları, Unesco


Bu makaleye nasıl atıf yapılır?

APA 6th edition
KARATEKIN, E. & UZUNOZ, A. (2022). Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarının UNESCO’nun Küresel Vatandaşlık Eğitim Paradigması Açısından İncelenmesi . Türk Akademik Yayınlar Dergisi, 6(2), 271-330. doi: 10.29329/tayjournal.2022.510.06

Harvard
KARATEKIN, E. and UZUNOZ, A. (2022). Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarının UNESCO’nun Küresel Vatandaşlık Eğitim Paradigması Açısından İncelenmesi . Türk Akademik Yayınlar Dergisi, 6(2), pp. 271-330.

Chicago 16th edition
KARATEKIN, Emrullah and Abdulkadir UZUNOZ (2022). "Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarının UNESCO’nun Küresel Vatandaşlık Eğitim Paradigması Açısından İncelenmesi ". Türk Akademik Yayınlar Dergisi 6 (2):271-330. doi:10.29329/tayjournal.2022.510.06.

Kaynakça
  1. Acaralp, Ö. (2009). Toplumsal çeşitliliğe bağlı algısal farklılıklar ve kamusal mekan kullanımına etkileri. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı. İstanbul. [Google Scholar]
  2. Allman, P.ve Wallis, J. (1995). Challenging the postmodern condition: radical adult education for critical ıntelligence. M. Marjorie, M. Mayo ve J. Thompson (Dü) içinde, Adult Learning, Critical intelligence and social change (s. 303). Leicester: National Institute of Adult Continuing Education (England and Wales). [Google Scholar]
  3. Altay, N. (2020). Ortaokul sosyal bilgiler ders kitaplarının beceriler açısından incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (41), 276-297. [Google Scholar]
  4. Ananiadou, K., & Claro, M. (2009). 21 st century skills and competences for new millennium learners in OECD countries, OECD Working Papers. OECD Publishing. doi:10.1787/218525261154 [Google Scholar] [Crossref] 
  5. Arın , D.ve Deveci, H. (2008). Sosyal bilgiler dersinde güncel olayların kullanımının öğrenci başarısına ve hatırda tutma düzeyine etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(26) 170-185. [Google Scholar]
  6. Aslan, S. (2016). Küreselleşme olgusunun sosyal bilgiler eğitimine etkileri. Harran Maarif Dergisi, 11-23. Bailey, K.D. (1982) Methods of social research. Free Press, New York, 1982. [Google Scholar]
  7. Balbağ, N.L. (2016). İlkokul sosyal bilgiler dersi bağlamında öğrenci ve öğretmenlerin küresel vatandaşlık algıları. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Eskişehir Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir. [Google Scholar]
  8. Balbağ, N. L. ve Türkcan, B. (2017). İlkokul 4. sınıf öğrenci ve öğretmenlerinin küresel vatandaşlık algıları. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 8(2), 216- 249. [Google Scholar]
  9. Balcı, A. (2009). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler. Ankara: Pegem Akademi. [Google Scholar]
  10. Baş, T. ve Akturan, U. (2008). Nitel araştırma yöntemleri: Nvivo 7.0 ile nitel veri analizi. . Ankara: Seçkin Yayıncılık. [Google Scholar]
  11. Bilgin, N. (2006). Sosyal bilimlerde içerik analizi: Teknikler ve örnek çalışmalar. Ankara: Siyasal Kitabevi. [Google Scholar]
  12. Bloor, M.ve Wood, F. (2006). Keywords in qualitative methods. London: Sage. [Google Scholar]
  13. Bromley, P. (2011) Human rights, diversity, and national identity: Changes in civic education textbooks cross-nationally (1970-2008) and in british columbia (1871- 2008). Unpublished Doctoral Thesis, Stanford University, School Of Education. Cabezudo, A. (2014). Global education as a transformative learning. Global Education Magazine. Erişim adresi: http://www.globaleducationmagazine.com/globaleducation-transformative-learning/ [Google Scholar]
  14. Carter, A. (2005). The Politicial Theory of Global Citizenship. London: Taylor & Francis Ltd. [Google Scholar]
  15. Ceylan, Ş. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin dünya vatandaşlığı eğitimi ile ilgili görüşleri. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 7(1), 78-93. [Google Scholar]
  16. Çelikten, L. (2015). Sınıf öğretmenlerinin küresel vatandaşlık düzeyleri ile öğrencilere aktarmak istedikleri değerlere ilişkin görüşleri arasındaki ilişki. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Niğde Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Niğde. [Google Scholar]
  17. Çolak, K. (2015). Sosyal Bilgiler ile vatandaşlık ve demokrasi eğitimi derslerinde küresel vatandaşlık eğitimi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Ana Bilim Dalı, İstanbul. [Google Scholar]
  18. Çubukçu, Z. ve Gültekin, M. (2006). İlköğretimde öğrencilere kazandırılması gereken sosyal beceriler. Bilig, (37), 154-174. [Google Scholar]
  19. Demir, A.Y. ve Özyurt, M. (2020). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı ve ders kitaplarının 21. yüzyıl becerileri bağlamında incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 1254-1290. [Google Scholar]
  20. Durmuş, G. (2017). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel vatandaşlık ve çokkültürlü eğitime yönelik tutumlarının incelenmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Amasya. [Google Scholar]
  21. Erkılıç, T. A., Can, S. (2018). Eğitim yönetimi ders kitaplarının içerik ve fiziksel özellikleri açısından incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 2(4), 295-307. [Google Scholar]
  22. Estellés, M., Fischman, G. E. (2020). Who needs global citizenship education? A review of the literature on teacher education. Journal of Teacher Education, 72(2), 223–236. [Google Scholar]
  23. Gaudelli, W. (2009). Heuristics of global citizenship discourses towards curriculum enhancement. Journal of Curriculum Theory, 25(1), 68-85. [Google Scholar]
  24. Gibson, K. L., Rimmington, G. M. ve Landwehr-Brown, M. (2008). Developing global awareness and responsible world citizenship with global learning. Roeper Review, 30(1), 11–23. [Google Scholar]
  25. Giddens, A. (1990). The consequences of modernity. Cambridge: Polity Press in association with Blackwell Publishers Ltd. [Google Scholar]
  26. Göl, E. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel vatandaşlık tutum düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Kırşehir. [Google Scholar]
  27. Goren, H. ve Yemini, M. (2017). Global citizenship education redefined – A systematic review of empirical studies on global citizenship education. International Journal of Educational Research. (82), 170–183. [Google Scholar]
  28. Griffin, K. (1995). Global prospects for development and human security/. Revue Canadienne D’etudes Du Developpment. Canadian Journal of development, 16(3), 359-370. doi:10.1080/02255189.1995.9669608 [Google Scholar] [Crossref] 
  29. Günaydın, H. (2019). Okul yöneticilerinin küresel vatandaşlık tutumlarının incelenmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir. [Google Scholar]
  30. Held, D. ve McGrew, A. (2003). D. Held ve A. McGrew (Dü) içinde, The global transformations reader an ıntroduction to the the great globalization debate: An ıntroduction. Cambridge: Polity Press in association with Blackwell Publishing Ltd. [Google Scholar]
  31. Huo, Y. (2020) Comparative global citizenship education: A critical literature analysis Beijing International Review of Education 2(4), 537-552. [Google Scholar]
  32. Ibrahim, T. (2005). Global citizenship education: Mainstreaming the curriculum? Cambridge Journal of Education, 35(2), 177-194. [Google Scholar]
  33. Kan, Ç. (2009). Değişen Değerler ve Küresel Vatandaşlık Eğitimi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(3), 895-904. [Google Scholar]
  34. Kanar, H.B. (2021). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının değer tercihlerinin küresel vatandaşlık düzeylerine etkisi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ. [Google Scholar]
  35. Keohane, R., ve Nye Jr., J. (2003). Glabalization: what's new? what's not? (and so what?) D. Held, & A. McGrew (Dü) içinde, The Global Transformations Reader An Introduction to the Globalization Debate. Polity Press in association with Blackwell Publishing Ltd. [Google Scholar]
  36. Kotowski, J.M.(2011). The discursive construction of national identities through narratives of immigration in german and american social studies textbooks, Unpublished Doctoral Thesis, Universıty Of California, Politics. [Google Scholar]
  37. Kuş, Z. ve Aksu, A. (2017). Vatandaşlık ve vatandaşlık eğitimi hakkında sosyal bilgiler öğretmenlerinin inançları. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi (8), 18-41. [Google Scholar]
  38. Lawson, H. (2001). Active citizenship in schools and the community. Curriculum Journal 12 (2), 163-178. [Google Scholar]
  39. Lee, S. A (1989). Middle school social studies textbooks in michigan: A descrıptıon of cultural and global perspectives. Unpublished Doctoral Thesis, Michigan State University, Department of Teacher Education. [Google Scholar]
  40. Lee, S. S. (2020). Fostering “global citizens”? Trends in global awareness, agency, and competence in textbooks worldwide 1950‒2011. Prospects. (48), 215-236. [Google Scholar]
  41. McBee, R. (1996). Can controversial topics be taught in the early years? The answer is Yes! Social Education, 60(1), 38-41. [Google Scholar]
  42. MEB.(tarih yok). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu sosyal bilgiler 5 ders kitabı. Ankara: Anadol Yayıncılık. [Google Scholar]
  43. MEB. (2018). 2023 eğitim vizyonu. Ocak 14, 2020 tarihinde http://2023vizyonu.meb.gov.tr/doc/2023_EGITIM_VIZYONU.pdf adresinden alındı. [Google Scholar]
  44. MEB. (2019a). İlkokul sosyal bilgiler 4 ders kitabı. Ankara: Tuna Matbaacılık San. ve Tic. A.Ş. [Google Scholar]
  45. MEB.(2019b). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu sosyal bilgiler 6. ders kitabı. Devlet Kitapları Birinci Baskı. [Google Scholar]
  46. MEB.(2019c). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu sosyal bilgiler 7 ders kitabı. Devlet Kitapları İkinci Baskı. [Google Scholar]
  47. Moon, R. J. ve Koo, J.-W. (2011). Global citizenship and human rights: a longitudinal analysis of social studies and ethics textbooks in the republic of korea. Comparative Education Review, 55(4), 574–599. [Google Scholar]
  48. National Council for the Social Studies NCSS. (tarih yok). Erişim adresi: https://www.socialstudies.org/position-statements/global-and-internationaleducation-social-studies [Google Scholar]
  49. OECD. (2006). Education policy analysis 2006. https://read.oecd-ilibrary.org/education/education-policy-analysis-2006_epa-2006-en#page61 adresinden alındı. [Google Scholar]
  50. Osler, A. ve Starkey, H. (2015). Education for cosmopolitan citizenship: A framework for language learning. Argentinian Journal of Applied Linguistics, 3(2), 30-39. [Google Scholar]
  51. Oxfam. (2015). Education for Global Citizenship: A Guide for Schools. 05 03, 2020 tarihinde Education for Global Citizenship- Oxfam GB: oxfam.org.uk adresinden alındı [Google Scholar]
  52. Oxley, L., ve Morris, P. (2013). Global citizenship: A typology for distinguishing its multiple conceptions. British Journal of Educational Studies, 61(3), 301-325. [Google Scholar]
  53. Özkan, U. B. (2019). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi. [Google Scholar]
  54. Özkan, S. (2020). Sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersine ilişkin tutumları ve küresel vatandaşlık görüşleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak. [Google Scholar]
  55. Petras, J., ve Veltmeyer, H. (2001). Globalization unmasked ımperialism in the 21 st century. New York: Zed Books Ltd. [Google Scholar]
  56. Rose, D. E. (2012). Context-based learning. N. M. Seel (Ed), Encyclopedia of the sciences of learning içinde (s. 799–802). New York: Springer. [Google Scholar]
  57. Schattle, H. (2008). Education for global citizenship: Illustrations of ideological pluralism and adaptation. Journal of Political Ideologies, 13(1), 73-94. [Google Scholar]
  58. Sömen, T. (2020). Sosyal bilgiler öğretiminde güncel olaylar. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (41), 431-447. [Google Scholar]
  59. Spring, J. (2001). Globalization and Educational Rights an Intercivilizational Analysis. [Google Scholar]
  60. Şen, A. (2019). Vatandaşlık eğitiminde değişiklik ve süreklilikler: 2018 sosyal bilgiler öğretim programı nasıl bir vatandaşlık eğitimi öngörüyor? Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(1), 1-28. [Google Scholar]
  61. Tavşancıl, E.ve Aslan, A. (2001). Sözel yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. İstanbul: Epsilon. [Google Scholar]
  62. Trang, P.T. T. (2021).Understanding of global citizenship among higher education teachers: Implications for graduate attributes. Education Quarterly Reviews, 4(4), 199-210. [Google Scholar]
  63. Tünkler, V. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin küresel, çokkültürlü eğitime ve küresel vatandaşlık eğitimine yönelik bakış açıları. Milli Eğitim, 49(226), 255-290. [Google Scholar]
  64. Türk, H. ve Atasoy, E. (2021). Sosyal bilgiler dersi öğretim programının (2018) küresel vatandaşlık açısından değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 50(230) 147-167. [Google Scholar]
  65. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) (2014a). Global citizenship education. preparing learners for the challenges of the twenty-first century. France. KASIM 19, 2019 tarihinde http://www.eunec.eu/sites/www.eunec.eu/files/attachment/files/global_citizenship_education_report..pdf adresinden alındı [Google Scholar]
  66. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) (2014b). Global citizenship education. Preparing learners for the challenges of the twenty-first century. Erişim adresi: http://www.eunec.eu/sites/www.eunec.eu/files/attachment/files/global_citizen ship_education_report..pdf [Google Scholar]
  67. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) (2015). Global citizenship education: Topics and learning objectives. Erişim adresi: https://gcedclearinghouse.org/sites/default/files/resources/150020eng.pdf [Google Scholar]
  68. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) (2016). Education 2030: Incheon declaration and framework for action towards inclusive and equitable quality education and lifelong learning for all. Erişim adresi:https://iite.unesco.org/publications/education-2030-incheondeclaration-framework-action-towards-inclusive-equitable-quality-educationlifelong-learning/ [Google Scholar]
  69. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) (2018a). Metadata for the global and thematic indicators for the follow-up and review of SDG 4 and education 2030. Erişim adresi http://uis.unesco.org/sites/default/files/documents/metadata-global-thematicindicators-sdg4-education2030-2017-en_1.pdf [Google Scholar]
  70. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) (2018b). Global citizenship education: Taking it local. Erişim adresi: https://www.gcedclearinghouse.org/resources/global-citizenship-educationtaking-it-local?language=en [Google Scholar]
  71. URL 1. (https://www.who.int/news-room/detail/29-06-2020-covidtimeline) [Google Scholar]
  72. Uydaş, İ. (2014). Ortaöğretim öğrencilerinin küresel vatandaşlık bağlamında çokkültürlülük hakkındaki görüşlerinin değerlendirilmesi (Çanakkale ili örneği), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale. [Google Scholar]
  73. Ünlü, A. (2019). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin küresel vatandaşlık algıları ve sosyal bilgiler dersinde küresel vatandaşlık eğitimine yönelik görüşleri, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Kütahya. [Google Scholar]
  74. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık. [Google Scholar]
  75. Young, H. H. (2016) Challenges and tasks of global citizenship education in east Asia: assimilation policy of multicultural family students in south korea. Revista española de educación comparada, 28, 53-71. [Google Scholar]
  76. Yüksel, A. (2018). Öğretmenlerin çokkültürlü yeterlik algılarının küresel vatandaşlık algıları üzerine etkisi ve kültürel zekânın bu ilişki üzerindeki aracı etkisinin belirlenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara. [Google Scholar]